Gisteravond was ik in Felix Meritis bij een nieuwe editie van de globaliseringslezing, dit keer met Kishore Mahbubani, de auteur van oa. ‘De eeuw van Azië’. Zeeman introduceerde hem als volgt: ‘Mahbubani snapt het discours van het Westen en confronteert ons ermee’. Het bleek een goede samenvatting van de avond. “De problemen zijn duidelijk, wanneer gaat het Westen inzien dat zij niet de oplossing hebben, maar de oorzaak zijn?” 

Het betoog van Mahbubani volgde in grote lijnen zijn betoog zoals hij het in zijn boek uiteen zet en zoals ook in de Tegenlicht documentaire is verfilmd. Volgens Mahbubani is de wereld aan het veranderen van een ‘mono civilization’ naar een ‘multiple civilization world’ door de terugkeer van Azië op het wereldtoneel. In 2050 zijn de vier grootste economieën China, India, VS en Japan. Met een ontzagwekkende snelheid neemt Azië de rol die zij hadden als centrum van de wereld weer in.

Volgens Mahbubani komt dit door het verstaan, absorberen en implementeren van de 7 pijlen van Westerse wijsheid:

  1. Vrije markten, waarvan China een mooi voorbeeld is. Sinds de komst van vrije markten wordt er dag en nacht gewerkt.
  2. Wetenschap en technologie. In 2010 zullen 90% van alle gepromoveerde in wetenschap en technologie Aziaat zijn. Dit jaar heeft China zijn eerste astronaut gelanceerd, afgelopen maand India een satelliet naar de maan.
  3. Meritocratie, alle talenten worden benut. Mahbubani vertelt de anekdote dat in Brazilië voor voetballers in alle lagen van de bevolking wordt gezocht, terwijl voor economen alleen uit de hogere en middenklasse van de bevolking kunnen komen. In India krijgen ook de voormalig onaanraakbare nu kansen, wat zorgt voor een gigantisch aan potentieel van talenten.
  4. Pragmatisme. Economische voorspoed verspreidt zich als een olievlek over Azië. Van Japan naar de 4 tijgers, Indonesië, China, India, etc. Waar het Westen grenzen om haar rijke landen heeft gebouwd (bijvoorbeeld Europa ten opzichte van Noord Afrika) kopiëren in Azië de landen elkaars succesvolle beleid.
  5. Cultuur van vrede. Na de tweede wereldoorlog waren er in Azië drie oorlogen, maar nu is er geruime tijd vrede.
  6. Toepassen van wetten, Azië bestudeert en implementeert volop het Westerse rechtsysteem.
  7. Honger naar onderwijs. Universiteiten bloeien als nooit tevoren. Op Yale worden grenzen gesteld aan het aantal studenten uit Azië omdat de universiteit anders overspoeld zou worden.

Het gevolg hiervan is een nieuwe wereld. De vraag voor het Westen is hoe om te gaan met deze nieuwe wereld. Opvallend is overigens dat democratie niet een van de zeven pijlers is. Dit is wel het einddoel, maar heeft tijd nodig. In Amerika kregen zwarten 200 jaar na de invoering van de democratie stemrecht, waarom verwachten we dan dat China met 3000 jaar geschiedenis zoveel sneller veranderd? Volgens Mahbubani gaat het Westen op dit moment echter niet goed om met deze verandering. Een paar voorbeelden:

  • De macht is niet eerlijk verdeeld. Het hoofd van het IMF is altijd een Europeaan, het hoofd van de Wereldbank een Amerikaan. 3.5 miljard Aziaten maken geen kans.
  • Het Westen lijkt geopolitiek niet langer in staat tot het voeren van doeltreffend beleid. Waar kleine landen zoals Nederland in het verleden in staat waren om koloniën te hebben over de hele wereld lijkt het Westen nu ‘geopolitiek incompetent’. Problemen rond Israel, Irak en Afghanistan tonen aan dat het Westen niet langer in staat is om doeltreffend te handen op wereldschaal.
  • Op nucleair gebied gaat het niet goed. “De waakhond is geestelijk overleden”. In tegenstelling tot de afspraken zijn de 5 landen met kernwapens bezig zijn met het moderniseren van hun kernwapen arsenaal.
  • Opwarming van de aarde. Het land dat de wereld de les geeft (VS, Al Gore), blijkt niet in staat tot het nemen van daadwerkelijke maatregelen.

Het gevolg is dat het Westen weerstand biedt tegen de nieuwe wereld, in plaats van zich aan te passen. Mahbubani sluit echter optimistisch af, twee ontwikkelingen zorgen voor een steeds veiligere wereld. In Azië ontstaat een steeds grotere middenklasse en deze heeft baat bij stabiliteit. Dit zorgt voor een veiligere wereld. Het tweede punt is dat wanneer de ‘march of modernity’ niet stopt in Azië, maar door gaat naar de Islamitische landen ook daar een middenklasse zou kunnen ontstaan. Waarom zou een land als Iran niet de welvaart van Korea willen hebben?. Overigens maakt Mahbubani een scherp onderscheid tussen modernisering en verwestering, modernisering (als voorbeeld noemt hij het krijgen van elektriciteit en stromend water) zeker niet automatisch verwestering tot gevolg.

Na de lezing van Mahbubani kreeg Rans Timmermans het woord, staatsecretaris van buitenlandse zaken. Een goed spreker. Timmermans deelt natuurlijk de analyse dat de wereld aan het veranderen is. Er is een einde gekomen aan goedkoop krediet, goedkope energie en wereldwijde markt verplaatst zich. De verantwoordelijkheid ligt echter niet alleen bij het Westen. Hoeveel energie steken moslim landen in het verkrijgen van vrede in het Midden oosten? Wanneer neemt China haar verantwoordelijkheid in de rol in het conflict in Darfur, waar het nu alleen geïnteresseerd is in grondstoffen. Waar zijn China en India in het debat rond de klimaatcrisis?

Timmermans geeft Mahbubani ook gelijk in zijn analyse dat het Westen in het verleden teveel gepredikt heeft, maar dit doet echter geen afbreuk aan de waarden die het Westen hoog heeft staan. Dit zijn universele waarden, die niet gedevalueerd zijn.

Volgens Mahbubani is dit een ’standaard reactie’. De problemen zijn duidelijk, wanneer gaat het Westen inzien dat zij niet de oplossing hebben voor de problemen, maar de oorzaak zijn? De waarden staan nog overheid, maar wanneer ziet het westen in dat zei het Oosten niet meer les kunnen geven? Guantanomo Bay, martelvluchten van de CIA. Het oosten ziet de dubbele moraal wel. De tijd dat het 12% van de wereldbevolking de dienst uit kon maken over de overige 88% is voorbij, “We will choose what’s good for us”.

Wil je meer weten? Bekijk de uitzending van Tegenlicht, het interview dat hij gaf in Buitenhof, of lees het boek ‘De eeuw van Azië’.